Jak przypominają analitycy Tax Care , podatek od środków transportowych stanowi lokalne zobowiązanie względem samorządu terytorialnego, jakim jest gmina.

Wysokość zobowiązania podatkowego ustalana jest na podstawie stawek podatkowych, obowiązujących na terenie danej gminy. Fakt, że to rada gminy wydaje stosowną uchwałę w sprawie stawek obowiązujących na terenie danej jednostki terytorialnej, skutkuje tym, że ich wysokość może różnić się w różnych gminach. Często jest uzależniona od dodatkowych właściwości pojazdu. Należą do nich przede wszystkim rocznik produkcji, liczba miejsc do siedzenia oraz wpływ na środowisko naturalne środka transportowego, podlegającego opodatkowaniu.

W celu przedstawienia opisanej wyżej różnorodności wartości stawek podatku od środków transportowych przyjętych na terenie poszczególnych gmin, warto porównać wysokość podatku, jaki w 2012 roku będzie trzeba zapłacić w związku z posiadaniem pojazdu zakwalifikowanego jako ciężarowy w świetle ustawy o opłatach i podatkach lokalnych.

I tak w Krakowie, właściciele samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 ton do 5,5 tony zapłacą kwotę równą 554,00 zł lub 276,00 zł (gdy pojazd spełnia warunki normy czystości spalin EURO 5 lub EURO 6). Natomiast w Łodzi podatnik zobowiązany jest odprowadzić podatek w wysokości 510,00 zł lub 750,00 zł (w zależności od norm czystości spalania). Dużym zaskoczeniem może wydawać się stawka podatku przewidziana w Warszawie, gdyż wynosi ona 519,00 zł.

Górne granice stawek określa co prawda ustawa ale wskazuje jednocześnie, że to minister finansów ostatecznie podaje jej wysokość na dany rok. Stawki ogłaszane przez ministra w obwieszczeniu odpowiadają wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie (zmiana dotyczy roku następnego), w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Jednocześnie załącznik do ustawy określa minimalne stawki dla niektórych pojazdów.

Te swoistego rodzaju widełki cenowe, mają na celu ograniczenie pełnej dowolności określania wysokości kwot należnych przez jednostki samorządu terytorialnego, dla którego wpływy z podatków stanowią główne źródło dochodu.

Przykładowe maksymalne stawki obowiązujące w 2012 roku:
- samochód ciężarowy powyżej 3,5 tony do 5,5 tony - 779,68 zł
- powyżej 5,5 tony do 9 ton - 1.300,71 zł
- powyżej 9 ton - 1.560,84 zł

Rozważając problem ustalanie stawek, na podstawie których oblicza się zobowiązanie z tytułu podatku od środków transportu trzeba pamiętać, że w sytuacji, gdy rada gminy nie uchwali stawek podatków lub opłat lokalnych na dany rok podatkowy, stosuje się stawki obowiązujące w roku poprzednim.