Jeszcze 40 lat temu synonimem dużych prędkości były linie kolejowe, umożliwiające jazdę pociągów z prędkością do 250 km/h. Do takich parametrów szykowana jest dopiero obecnie w Polsce linia CMK na odcinku Grodzisk Mazowiecki - Zawiercie, a na pewnych odcinkach linia E65 Gdynia-Warszawa (220 km/h). Jednak jak wynika z wielu uwarunkowań technicznych i technologicznych, istnieje uzasadnienie do budowy linii umożliwiających rozwijanie prędkości powyżej 350 km/h, a nie zwiększanie stopniowe prędkości. Pociągi, które mogą się poruszać w takim tempie, nazywane są współcześnie kolejami dużych prędkości (KDP).

Jest już sieć

Obecnie we Francji eksploatowanych jest 8 takich linii, dwie są w budowie, a kolejne dwie w planach. Najdłuższą sieć KDP w Europie mają Hiszpanie, w planach jest kilka nowych linii, w tym połączenie z francuskim TGV. Eurostar Italia łączy kolejami dużych prędkości największe miasta we Włoszech, do przyszłego roku ich sieć ma się wydłużyć o 1200 km, w tym także połączyć z siecią francuską TGV, która z kolei już jest "spięta" z odcinkami KDP w Niemczech, Belgii, Holandii i Wlk. Brytanii.

Jak dowodzi wysoka frekwencja na większości z użytkowanych linii KDP, dzięki niezależności od pogody, bezpośredniego docierania do centrów miast, komfortu podróży i właśnie dużej prędkości, skutecznie konkurują z samolotami na trasach nawet do 700 km, nie mówiąc o samochodach prywatnych lub autobusach. Dlatego, jak informuje Eurostat, tylko w minionej dekadzie używanie samochodów do podróży zmniejszyło się w Belgii o 5 pkt. procentowych, we Francji o 1,9 pkt., a we Włoszech, Hiszpanii i w Wielkiej Brytanii - o 1,4 proc.

Zamiarem UE jest "ukończenie szybkiej europejskiej sieci kolejowej do 2050 r., w tym trzykrotny wzrost istniejącej sieci szybkich kolei do 2030 r. oraz zachowanie gęstej sieci kolejowej we wszystkich państwach członkowskich". Zgodnie z tzw. białą księgą transportową, do 2050 r. większa część ruchu pasażerskiego na średnie odległości powinna odbywać się koleją." Budowa KDP ma sprzyjać redukcji CO2, o 235 tysięcy ton rocznie. Ta sama ilość energii pozwala KDP podróżować 4 razy dalej niż samochód i 8 razy dalej niż samolot.