Obręcz, koło bose i pierścień

Koła jezdne w taborze kolejowym podzielić można na dwa rodzaje. Pierwszy z nich to koła monoblokowe. Wykonane są one z jednego kawałka stali, zarówno piasta, jak i obręcz. W przypadku zużycia takiego elementu konieczna jest wymiana całego koła, co generuje stosunkowo duże koszty.

Inaczej jest w przypadku kół obręczowanych. Każde z nich składa się z piasty, nazywanej także kołem bosym, obręczy oraz pierścienia zaciskowego. Proces produkcji takiego zestawu kołowego polega na obręczowaniu, czyli nałożeniu na koło bose obręczy tocznej. W tym celu ogrzewa się ją do temperatury ponad 250°C przy wykorzystaniu rezystancji prądu elektrycznego. Dzięki zastosowaniu tej metody obręcz zwiększa swą średnicę i możliwe staje się jej nabicie na piastę. Następnie, w efekcie stygnięcia całości, obręcz kurczy się i zaciska na kole bosym. Dla pewności, w rowku obręczy zaciska się dodatkowy pierścień, zabezpieczający całość. Ponowne zdjęcie obręczy jest co prawda możliwe, ale tylko w drodze jej rozcięcia poprzecznego. Sprawia to, że nie nadaje się ona już do ponownego użycia. Taka czynność wykonywana jest wtedy, gdy w wyniku długiej eksploatacji powierzchnia toczna obręczy stoczy się do średnicy minimalnej. Zachodzi wówczas konieczność założenia nowej. Po przeprowadzeniu takiej operacji na obwodzie koła

rysowane są białe linie oznaczające połączenie obręczy z kołem bosym. Umożliwia to lokalizację ewentualnego luzu, który może pojawić się pomiędzy obręczą a piastą.

Eksploatacja kół obręczowanych jest więc tańsza od wymiany kół mo- noblokowych. W przypadku stwierdzenia zużycia wymieniana jest jedynie obręcz, a nie cały element stalowy. Jednak koła obręczowane uważane są za mniej bezpieczne, przy ich zastosowaniu występuje ryzyko pojawienia się luzów pomiędzy piastą a obręczą. Stąd niezwykle ważne są częste kontrole przeprowadzane przez rewidentów taboru. Dzięki uderzaniu młotkiem w obręcz i ocenie odgłosu, oceniany jest stan obręczy i to, czy nie nastąpiło przypadkiem jej poluzowanie lub pęknięcie.