Przekroczona skrajnia, przesyłka nadzwyczajna

O kolejowych przewozach ponadgabarytowych mówi Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 7 czerwca 2006 r. w sprawie rodzaju i warunków przewozu rzeczy mogących powodować trudności transportowe przy przewozie koleją. Dokument określa dwa kluczowe pojęcia - przesyłkę nadzwyczajną i skrajnię ładunkową. W tym pierwszym przypadku mowa o ładunkach, przy transporcie których niezbędne jest spełnienie szczególnych warunków dotyczących czynności ładunkowych lub przewozu ze względu na ich kształt, rozmiar, masę lub drogę przewozu. Tymczasem skrajnia kolejowa definiowana jest jako "wymagane przez przewoźnika maksymalne odległości punktów położonych na obrysie przekroju przesyłki od dwóch, wzajemnie prostopadłych płaszczyzn, z których jedna poprowadzona jest stycznie do główek obydwu szyn, a druga przechodzi przez oś podłużną toru prostopadle do płaszczyzny przekroju przesyłki, spoczywającej na wagonie stojącym na prostym i poziomym torze ".

Przesyłka nadzwyczajna opisywana jest jako taka, która po załadowaniu na normalny wagon niekryty, ustawiony na prostym i poziomym torze, nie mieści się w obrysie skrajni ładunkowej. To również te ładunki, które po załadowaniu na wspomniany wagon będą, ze względu na swoją długość (większą niż długość wagonu ze zderzakami), wystawać poza obrys skrajni ładunkowej przy przejściu tego wagonu przez łuk toru o promieniu 180 m. Rozporządzenie stwierdza także, że przesyłką nadzwyczajną jest również taka, której umieszczenie na wagonie wyklucza zachowanie odpowiednich, wymaganych przez przewoźnika kolejowego odstępów od krawędzi wagonu. Ponadto, tak określana jest również przesyłka, której środek ciężkości znajduje się na wysokości większej niż połowa szerokości podstawy lub jest 1 000 mm powyżej tej podstawy, a także ta, której środek ciężkości na skutek przesunięcia względem jej osi lub osi podłużnej wagonu stwarza zagrożenie bezpieczeństwa przewozu.

Dokument stwierdza także, że przesyłką nadzwyczajną jest ładunek, który wymaga ze względu na swój rozmiar, kształt, masę lub położenie środka ciężkości, specjalistycznego taboru lub specjalnych zabezpieczeń w celu ograniczenia lub wyeliminowania negatywnego oddziaływania wymienionych cech przesyłki na bezpieczeństwo przewozu. Na miano nadzwyczajnych zasługują także przesyłki wymagające specjalnej organizacji przewozu dla zapewnienia bezpieczeństwa o masie przekraczającej 60 ton, o długości jednej sztuki przekraczającej 36 metrów (jeśli ładowane są one na co najmniej dwa wagony, bez użycia ław pokrętnych), których przewóz wymaga użycia wagonu o ilości osi większej od ośmiu, powodującej większe od dopuszczalnego dla określonej linii obciążenie na oś wagonu lub metr bieżący toru oraz wymagające załadowania na co najmniej dwa wagony z ławami pokrętnymi lub przesuwnymi (niepołączone ze sobą sprzęgami wagonowymi lub wagonami pośrednimi). Za przesyłki nadzwyczajne uznaje się również w pewnych przypadkach pojazdy kolejowe (specjalistyczne, toczące się na własnych kołach, nieoznaczone znakami RiV, RiC i MC, o kołach o średnicy mniejszej niż 840 mm oraz pojazdy o przekroczonej skrajni).