W gospodarkach o długich tradycjach rynkowych inicjatywy związane z klastrami i parkami technologicznymi są praktykowane i rozwijane od dziesiątek lat. Natomiast w Polsce przedsiębiorcy, uczelnie i samorządy muszą się jeszcze do nich przyzwyczajać.

Właściwie to nic w tym dziwnego: w końcu wolny rynek to też dla polskiej gospodarki wciąż stosunkowo nowe doświadczenie.

Krzemowe doliny nad Wisłą

Kalifornia, która jeszcze na początku XX wieku była stanem typowo rolniczym, w ciągu kilkudziesięciu lat stała się globalnym centrum najnowocześniejszych technologii. Siedziby mają tam tacy giganci, jak Google, Hewlett-Packard, Intel czy Oracle Corporation.

Ta kalifornijska rewolucja była możliwa dzięki koncentracji i współpracy wielu innowacyjnych firm, prężnych uniwersytetów, ośrodków badawczych oraz znakomitych fachowców. A pozostawiła po sobie coś, co moglibyśmy nazwać parkiem technologicznym. Albo klastrem.

Najbardziej znaną definicję klastra opracował amerykański ekonomista Michael Porter. Opisał go jako geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, działających w pokrewnych sektorach, konkurujących, a przy tym współpracujących ze sobą. Tworzą go między innymi wyspecjalizowani dostawcy, uniwersytety, jednostki badawcze, stowarzyszenia handlowe oraz instytucje finansowe.

Duże klastry, odnoszące istotne sukcesy konkurencyjne, takie, które tworzą efekt aglomeracji, są ważnym elementem najbardziej rozwiniętych gospodarek. Ich wpływy sięgają nie tylko granic regionu czy kraju, ale także rynku międzynarodowego. Poza Doliną Krzemową można do nich zaliczyć chociażby telekomunikacyjny klaster Telecom City w Szwecji czy słynącą z przetwórstwa tworzyw sztucznych Plastikową Dolinę we Francji. Jak na tym tle prezentuje się Polska?

Zdaniem ekspertów, wykorzystanie powiązań kooperacyjnych nie jest już dla polskich przedsiębiorców nowością. Mimo to, w porównaniu z gospodarkami o dłuższej tradycji rynkowej, klastry w Polsce wciąż pozostają na początkowym etapie rozwoju. Nie brakuje jednak i takich, które można zaliczyć do przedsięwzięć ze wszech miar udanych.